Oorinukua eqqartulaarniarlugit, oorit ullutsinni atulinngikkallaratsigit allat niuissutigisarnikuuaat inuit.

Nersussuit, assersuutigalugu nersussuaateqaruit paarlaaqatigiissinnaavusi allanut, soorlu qaqorteqqasut, iffiat qaqortut allallu.

Kisianni nersussuit niuissutigissallugit ajornalaartukasiupput.

Sumulluunniit nassariaannaanngilatit.

Taava aamma qaleruaat akiliutitut atornikuupput, guld-it, sølvillu.

Guld-it sølvillu nassaruminarnerujussuupput.

Taavalu kopeerneqariaannaanatik.

Ullutsinnut pitinnata imaalisoqarsimavoq: guld-inik suliaqartartut (goldsmiths) isumannaatsunik ilisiveqarsimapput…

Taava inuinnaat taakkununnga guldiutitik sølviutitillu paaritittarsimavaat, paaritinnerannili allagartamik tunineqartarsimapput allaqqasumik uumap inuup uku guld-it sølvilluunniit nalingi paarivaat.

Guld-it sølvillu isumannaatsumeerujoorneranni.

Taava, taakku allagartat inuit akiliutitut atortalerpaat.

Guld-inillu paarsisut eqqarsarsimapput: “guld-it, sølvillu uninngaannartut inuit aaneq ajormassuk immaqa pappilissanik amerlanerusunik sanasinnaavugut?”.

Taamaaliorsimappullu.

Taamaasisoqarmat akit qaffapput, tassa imaappoq: pappilissat nalikillisut.

Ullutsinnilu systemitsinni taanna suli atuuppoq.

1900-kkunni aningaasanut systemi nutaaq atuutilerpoq, dollari guldinut atalluni.

Assersuutigalugu $20-iuteqaruit pappiliaq, $20 nalinganut guld-inngortissinnaavat.

Aammajaasiit tassani bankit guldiniit amerlanerit pappilissat pinngortissimavaat.

Taava inuinnaat oorit paarisaat nalikilliartorusaarlutik nalimik tillinniarfigiterujoorlutik.

Taava inuinnaat guld-iuteqaqqusaajunnaarput, naalagaaffiup inerteqqutaatilerpaa guld-iuteqarneq.

Inuinnaallu piinik arsaartuilerluni.

USA-llu aningaasaqarnera ajorterujussuarmat “The Great Depression”-imik taasagaannik, inuinnaat guld-iuteqaqqusaajunnaarput.

Inuinnaat guld-iutitik naalagaaffimmut tunniuppat, $20.67-mut, kingornalu naalagaaffiuk guld-eq nalinitsippaa $35/oz-imut. Taamaalillutik inuinnaanaasiit nalimik tillinniarfigitillutik.

Inuinnaannaanngillat nalimik tillinniarfigitittut.

Naalagaaffiit allat aamma nalimik tillinniarfigitipput.

Sorsunnersuup naanerani aningaasatigut systemi nutaaq atulerpoq.

Ateqartoq, the Bretton Woods system. Tassani USA-p allamiut naalagaaffii neriorsorpai guld-iutaat paarisinnaallugit $35/oz-imut.

Kisianniaasiit bankit aningaasat amerlanerit pinngortippaat guld-it paarisaminniit sanilliullugit.

60-ikkunni 70-ikkunnilu neriorsuut ataavartinneqarsinnaajunnaarpoq.

Aggustip 15-iani 1971-mi President Nixon-ip Dollari guld-imut atatikkunnaavippaa.

Taava bankit qanorsuaq pappilissanik pinngortitsisinnaalerput.

Taassumallu kingorna akit qaffarujussuarlutik.

Taanna systemi suli ullutsinni atorparput, taaneqartartoq fiat currency system.

Tassanilu systemimi fractional reserve system atorneqarpoq.

Tassaasoq, assersuutigalugu: oorit illit 10%-ii paarigukkit bankip 90%-ii pinngortiinnapajussinnaagai toortalaaginnarlugit, qaavatigullu ernilerlugit.

Taava illit ukiorpassuit akilersussavatit qaavatigut ernialinnik.

Oorit/aningaasat nutaat taamatut pinngortarput, aamma allatut assersuusiorsinnaavunga, soorlu:

100.000 kr. illit bankinniippoq, bankip 90.000 kr. allanut atortissinnaavaa.

Kisianni illit kontonni suli 100.000 kr.-mik allaqqassalluni. Taava allap kontoani 90.000 kr. allaqqalissalluni.

Taava aamma taakku 90.000 kr.-p 90%-ii allanut atortiinnapajussinnaavaat pinngortillugit.

Qaavatigullu ernialerlugit.

Taava aana aamma eqqaarusutara.

Oorit/aningaasat tamarmik piusut qaavatigut ernialerlugit atortinneqartarput.

Assersuutigalugu inuit tamarmik atukkatik utertippassuk, erniat akilerneqarsinnaanavianngillat, oorit piusut tamarmik atorneqarmata.

Aatsaat allanut atortitseqqaarlutik allat erniaat ilanngunneqarsinnaapput.

Taamaammat aamma systemi imaappoq: bankit atotitsiinnaavittariaqartut erniat akilerneqassappata.

Bankit atortitsiinnaavittariaqarmata aningaasat naleerukkiartuinnaavittussaapput.

1913-mi 100 kr. ullumikkullu 100 kr, naleqatigiinngillat.

Nalia 98% missaanniittumik apparnikuuvoq.

Tassa bankit inerteqqutaanngitsumik inuinnaat naliutaannik ersippianngitsumik arsaartuerujuuginnaavissuupput.

Systemi taamatut sanaajuvoq. Inuinnaat pisuujunerulernavianngillat illersunngikkunik.

Maannakkut systemi atugarput fiat currency, oqaluttuarisaanerit tamarmik qiviarutsigit, taanna systemi atorneqaraangat aningaasat naggataatigut naleerulluinnartarput.

Aamma una atugarput allaanerunngilaq. Tassami 98%-imik nalikillereerput.

Eqqaamaviuk meeraalluta 20 kr.-mut sorpassuarnik pisisinnaasarnikuusugut?

Ullumikkullu 20 kr. taamanikkut sanilliullugu nalikinnerujussuulluni.

Tassa naleq bankip tillitaa.

Ullut tamaasa tillinniarfigitittarputit inerteqqutaanngitsumik.

Ford-ip eqqaanikuuaa:

“It is well enough that people of the nation do not understand our banking and monetary system, for if they did, I believe there would be a revolution before tomorrow morning."

“Inuit naalagaaffimmiitut paasisinnaanngilaat aningaasatigut bankikkullu aaqqissuussaanerput, paasisaqarfigisinnaasuuppagi upperaara aqagortinnagu mumisitsineqassagaluartoq.”

Ilumoorami. Inuit naluaat susoqartoq. Allaat bankimi sulisut naluaat.

Tillinniarfigiterujoorpugut. Nunarsuatsinni bankit tillinniani anginerpaapput.

Aana apeqqut: “Qanoq illersorsinnaavugut?”

Kopeerneqarsinnaanngitsunik pisinikkut.

Eqqumiitsuliat, guld-it, sølv-it, immaqa pokemon kort-it? Aktiat, illut, bitcoin/crypto, allallu.

Kisianni oqaatigiuartagara. Imminut investeeriiffigineq.

Pikkorissarnikkut, piginnaasaninnikkut/pisinnaasaninnikkut nalittorsarneq.

Paasivigit sooq pisuut eqqumiitsulianik pisiortortarnersut? Taavalu illut, aktiet, guld-it, sølv-it, imminullu.

Bankimiit tillinniarfigitinnermiit imminnut illersortut.

Illit aamma taamaaliorsinnaavutit.

Qujanarlu atuaravit.

P.S. ilimanaq allatakka kukkuneqartut atuaqqinnginnakkit.

​
​
​